أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
127
تجارب الأمم ( فارسى )
است و نبايد كنار نهاده شود . اگر تو اين بخشها را به بهائى كه حامد مىخواهد پيمان بندى ، من آن پيمان با تو مىبندم . على بن عيسى گفت : من دبير هستم نه كارگزار ، حامد براى بستن پيمان شايستهتر است . او به خواست خود اين مال را مىپردازد ، تشخيص راه بهتر نيز با امير مؤمنان است . من كشور را از راه نرمش با مردم آباد كردم ، كارگزارانى بر ايشان گماردم كه زندگى را بر مردم مرفهتر سازند . گسترش آبادانى در سال [ سيصد و ] هفت به بالاترين مرز خود رسيده است ، حامد نمىتواند بگويد براى بالاتر بردن كشت و آبادى پيمان مىببندد ، زيرا از فصل كشت مدتى گذشته است . با همهء اين گفتگوها ، مقتدر دستور داد او پيمان را با حامد ببندد ، و دستنوشت او را گرفته بيرون رفتند . على بن عيسى به دفترداران دستور داد تا قيمت گذارىها را براى ماليات بندى ، از روى تازهترين قيمت گذارى در سالهاى پسين ، از ديوانها در آورند كه سود آورتر * باشد . پس بهاى فرستادههاى عينى و حوالتى را [ 1 ] با هزينههاى جارى در منطقهء « سواد » و « اهواز » براى سه سال سيصد و سه تا سيصد و پنج ، برابر سى و سه مليون درم معين نمود . و ماليات ديههاى ويژه ، تازهساز ، عباسى ، فراتى را در فرستادههاى عينى و حوالتى هشت ميليون و هشتصد هزار درم ، و ماليات اصفهان را با هزينههاى جارى ، براى يك سال از سه سال ، شش ميليون و سيصد هزار درم معين كرد ، كه همهء آنها براى يك سال چهل و هشت ميليون و يكصد هزار درم مىشد . بابت افزايش چهار صد هزار دينار كه حامد پيشنهاد كرده بود نيز ، پنج مليون و هشتصد هزار درم نهاد ، كه همگى آنها رويهم پنجاه و سه ميليون و نهصد هزار درم [ بدهى حامد ] مىشد . حامد بن عباس [ وزير ] از مقتدر باللّه خواستار شد كه گروهى از دبيران را در اختيار وى نهد تا دفتر دارى ديوان پيمانهاى خود را به ايشان بسپارد و عبيد اللّه بن
--> [ ( 1 - ) ] M . متن : فاخرج عبرة المحمول و المسبب . . .